شهرنشيني و استرس 

                                           ليلا قربانزاده

                                                       كارشناس بهداشت روان

يشرفت تمدن امروز و گستردگي خانواده ها،رشد بي رويه جمعيت و شهر نشيني،دگرگوني

روابط اجتماعي بخصوص زندگي در شهرهاي بزرگ و پرجنجال،فشارهاي جسمي و رواني ناشي از ترافيك و آلودگي هوا وصدا و اثرات ان بر روان و رفتار انسان،موجبات تشديد استرس را فراهم مي كند.

ساكنان شهرها مدام در معرض فشارهاي رواني ناشي از تامين هزينه هاي زندگي،ترافيك،كار و... هستند كه همين موضوع باعث فرسودگي بيش از حد روان انسان ها و كاهش توانايي آنها در مقابل استرس مي شود. در حال حاضر عوامل مولد استرس در جهان نسبت به گذشته بيشتر شده است زيرا بعضي از مكانيسمهاي سنتي كه به مردم كمك مي كرد تا با فشارهاي رواني مقابله كنند به تدريج رو به نابودي مي رود.شهر نشيني و مشكلات اقتصادي ،تغييرات اجتماعي سريعي را به وجود آورده و ارزشها و اعتقادات اميد بخش گذشته را از بين برده است.

ازدياد جمعيت با رشد فزاينده جنايات و اعمال خشونت آميز در شهرها نيز باعث ايجاد ترس و فشارهاي رواني شده كه در نهايت بر سلامت و بهداشت روان انسان لطمه مي زند.تلاش براي مقابله با نارضايتي هاي حاصله از اينگونه زندگي غالبا ناموفق مي ماند و به غلط چنين به نظر مي رسد كه جز پناه بردن به الكل و داروهاي مخدر و روان گردان كه خود مسائل و مشكلات ديگري را به بار مي آورد راه چاره نيست.

هرگاه تنش از حد تحمل فرد بالاتر باشد حالتي در او ايجاد مي شود كه به آن فشار رواني مي گويند. اين تنش مي تواند دروني يا بيروني باشد . تنش هاي دروني از ناحيه درون انسان سر چشمه مي گيرد. مانند:زود رنجي،تندخوي ،احساس عدم توانايي در انجام كارهاو... و تنش هاي بيروني از خارج بر انسان تحميل مي شود مانند:مرگ يكي از نزديكان، از دست دادن شغل، تغيير محل زندگي و...

فشارهاي رواني به صورت علائم بدني و جسماني مانند: دل به هم خوردگي و تهوع،بالا رفتن فشار خون، خشكي دهان و گلو،تيك هاي عصبي،فقدان اشتها،پرخوري افراطي ، افزايش ضربان قلب و علائم عاطفي مانند: نوسان خلقي،تحريك پذيري ، اضطراب،افسردگي  ،كم حوصلگي و زود رنجي و علائم شناختي مانند : فراموشي،ناتواني در تمركز،اشتغال ذهني با افكار ترس از شكست بروز مي نمايد.

«اليس» روانشنا س شناختي معتقد است برخي افكار و نظام هاي اعتقادي نامعقول با اصرارو الزام همراه بوده و هجوم اين افكار باعث تنش در انسان مي شوند كه عبارتند از:

1)اعتقاد به اين كه فرد بايد هميشه مورد توجه و تعظيم و تكريم همگان باشد و همه كارهايش مورد تاييد باشد.

2) اعتقاد به اين كه براي احساس ارزشمندي لازم است فرد از هر نظر كامل و بي نقص باشد.

3)اعتقاد به اين كه برخي افراد ذاتا بد و شرورند و بايد به شدت توبيخ و تنبه شوند.

4)اعتقاد به اين كه تجارب گذشته در چگونگي رفتار كنوني اثري قاطع و تغيير ناپذير دارند.

5)اعتقاد به اين كه همواره براي هر مشكلي فقط يك راه حل صحيح و كامل وجود دارد.

آيا عصبانيت و استرس حالت طبيعي و نرمال هم دارند؟

جواب يك«بله»خيلي بزرگ است. اين دو در درون هر انساني وجوددارند وبايد وجود  داشته باشند  وحتي نشانه هاي وجود يك آدم زنده و سالم هستند خصوصا در مورد خانم ها!كساني كه در زندگي نقش هاي بسيار سخت وتعيين كننده اي را بايد بازي كنند از نقش مادري گرفته تا نقش زن ،مديرخانه، يك كارمند منظم و... حالا حساب كنيد اگر اين شعبده بازنقش ها نتواند استرس هاي خود را كنترل كند يا آنها را از بين ببرد ونگذاردبرايش بحران بسازد چه پيش مي آيد؟

يك قدم به عقب برويم و ببينيم آيا عصبانيت ما ريشه در استرس ها و مشكلات ما ندارد؟

مواردي كه ما را باقدرت به سوي دره عصبانيت هل مي دهند بدون اينكه بدانيم«چرا ما اينقدرعصباني  هستيم.»

ده راهكار جهت كاهش استرس درزندگي شهري

1)  روابط غير قابل اصلاح تان را قطع كنيد: گاهي وقت ها روابط قابل تعمير نيستند. آنها خراب و ويران اند. دست از اين رابطه هاي ويرانگر برداريد و آدم هاي بهتري را به زندگي تان راه بدهيد.

2)  قهرمان بازي در نياوريد: نجات زندگي ديگران هميشه به شما ربطي ندارد هميشه اين شما نيستيد كه بايد سنگ صبور ديگران باشيد به آنها پول قرض بدهيد و... گاهي شما از ديگران كمك بخواهيد.

3)    راحت بگوييد «نه»: به حد توان كار انجام دهيد و گاهي بگوييد« نه»!

4)  كارهايتان را سبك كنيد: هم كارهاي خانه را انجام مي دهيد، هم خريد مي كنيد،هم سر كار مي رويد،هم آخر هفته ها را با دوستانتان قرار پيك نيك داريد و... شايد بهتر است كمي سر خودتان را خلوت كنيد. خريد را به ديگران بسپاريد و قرار آخر هفته را به تعويق بيندازيد.

5)  روزي 20 دقيقه ورزش كنيد. باور كنيد با همين 20 دقيقه مي توانيد اكسيژن بيشتري به مغزتان برسانيد و در نتيجه بهتر فكركنيد و بعد عمل درست تري انجام دهيد.

6)  از خوبي ها يتان مراقبت كنيد:  يك دفترچه تهيه كنيد و در آن خوبي هايتان و خوبي هاي ديگران را بنويسيد. كلا حرف هايي كه حالتان را خوب مي كند و هر از گاهي نگاهي به آن بيندازيد.

7)  زندگي معنوي خود را غنا دهيد : اعتقادات مذهبي مان ، زمينه و مفهومي با ارزش تر از خودمان به ما مي دهد كه مي تواند در هنگام مواجهه با فشارهاي رواني عميق ما را ياري دهد.

8)  گشاده رو و خندان باشيد : خنديدن باعث ترشح آندروفين در مغز مي شود كه آستانه تحمل در برابر استرس را افزايش مي دهد.

9)  به محيطي كه در آن زندگي مي كنيد عشق بورزيد: تنفر شما را مي كشد ولي عشق باعث رشد شادابي و علاقه به زندگي در شما مي شود.

10) افكار مزاحم را از خود دور كنيد : گاهي اوقات افكار فشار رواني شديدي را به صورت اضطراب،احساس گناه،به فرد وارد مي كند. فكر كردن به نتيجه امتحاني كه چند ماه بعد پاسخ آن مشخص مي شود از جمله افكاري است كه مزاحم كار شما مي شود.

اگر احساس كرديد اغلب تحت استرس هستيد و حفظ آرامش برايتان مشكل است و يا توانايي كنار آمدن با مشكلات را نداريد حتما با فرد متخصص مشورت كنيد

منابع:

1) مقاله استرس يا فشار رواني در تهران بزرگ، دكتر محمد حسين فرجاد ،سومين سمپوزيوم   سراسري

2)مقاله چگونه استرس ها و عصبانيت مان را مديريت كنيم؟هفته نامه سلامت،شماره دويست و هفتاد و دو

3)ترنر، كارن- ماركي، كارول- ساندرز، ميتو(1384)،مواجهه موفقيت آميز با استرس،مسعودي، تهران: موسسه مطالعات علوم شناختي

4)ال بلوم كويست ، مايكل(1382) ،مهارتهاي سازگاري با كودكان ناسازگار،راهنماي عمل براي والدين و درمانگران ، علاقبندان، جواد تهران:انتشارات سنا